Tin tức

Sáng nay bước vào xưởng, nghe tiếng "xì... xì..." quen thuộc của van an toàn xả nhẹ, thấy trong lòng nhẹ nhõm hẳn. Hơn mười năm trong nghề, cái âm thanh đó với mình còn thân thương hơn tiếng piano của nhóc con ở nhà.

Sáng nay bước vào xưởng, nghe tiếng "xì... xì..." quen thuộc của van an toàn xả nhẹ, thấy trong lòng nhẹ nhõm hẳn. Hơn mười năm trong nghề, cái âm thanh đó với mình còn thân thương hơn tiếng piano của nhóc con ở nhà.

Nhưng thú thật với anh em, đằng sau sự bình yên đó là cả một nỗi ám ảnh. Ám ảnh về những vụ nổ lò hơi kinh hoàng mà mình từng chứng kiến hồi mới vào nghề, hay những lần đọc tin tức thấy đồng nghiệp ở nhà máy bạn gặp nạn. Nhiều khi đang ăn cơm, nghĩ đến cái lò đang chạy ở xưởng mà lạnh toát sống lưng.

Mình còn nhớ như in vụ kẹt van an toàn cách đây ba năm ở xưởng cũ. Chỉ vì thói quen lười kiểm tra đầu ca, nghĩ "hôm qua vẫn chạy tốt", mà cả kíp trực hôm đó suýt trả giá đắt khi áp suất vượt ngưỡng thiết kế. May mà xử lý kịp.

Nói vậy để thấy, quy trình vận hành nồi hơi công nghiệp an toàn không phải là tờ giấy dán lên tường cho đủ thủ tục đối phó thanh tra. Nó là sinh mạng của chính người đứng lò và cả nhà máy đó. Sai một ly là đi cả dặm, hậu quả dọn cả tháng chưa xong.

Dưới đây là những kinh nghiệm thực tế mình đúc kết được sau nhiều năm "ăn ngủ" với lò hơi, dành cho anh em kỹ thuật tham khảo. Anh em nào mới vào nghề, hay các chủ doanh nghiệp muốn tìm hiểu về Quy trình vận hành nồi hơi công nghiệp an toàn, thì chịu khó đọc hết nhé.

Đừng đùa với "trái tim" của nhà máy

Ví dụ dễ hiểu như sau, cái lò hơi nó y hệt trái tim con người vậy. Nó bơm năng lượng đi nuôi cả dây chuyền sản xuất. Nó ngừng đập, nhà máy đứng hình. Nó "lên cơn đau tim" (nổ), là thảm họa.

Tại sao mình cứ lải nhải mãi về chuyện bắt buộc phải tuân thủ quy trình?

Vì mình sợ.

Sợ cái cảnh anh em chủ quan, bỏ qua một bước kiểm tra nước vì "lười", rồi cái lò cạn nước, thép nung đỏ lên, bơm nước lạnh vào... Bùm! Lúc đó tiền tỷ cũng không mua lại được sự an toàn đâu. Tuân thủ quy trình vận hành nồi hơi không phải để đối phó với thanh tra, mà là để tối nay tan ca, anh em mình còn được về ăn cơm với vợ con.

Mấy thứ buộc phải soi kỹ trước khi anh em quyết định bấm nút

1. Kiểm tra "nguội":

Trước khi cho lò hoạt động, anh em chịu khó đi một vòng. Đừng tin tuyệt đối vào bàn giao của ca trước. Máy móc qua một đêm hoặc một ca làm việc có thể phát sinh đủ thứ bệnh.

2. Hệ thống van:

Kiểm tra toàn bộ các van hơi chính, van xả đáy, van cấp nước. Cái nào cần đóng thì phải đóng chặt, cái nào cần mở thì phải mở hết. Đừng để cái nào ở trạng thái "lửng lơ".

3. Mức nước trong lò:

Nhìn vào kính thủy (ống thủy). Mức nước phải nằm trong phạm vi an toàn (thường là ±50mm so với mức trung bình). Kính thủy mà mờ, cáu bẩn không thấy nước đâu thì phải thông rửa ngay. Vận hành nồi hơi an toàn hay không, cái kính thủy này quyết định 50%.

4. Nguồn điện và tủ điều khiển:

Xem đèn báo nguồn có đủ pha không? Có dây rợ nào bị chuột cắn hay mùi khét không?

5. Nhiên liệu:

Dầu, gas, hay than, củi trấu phải đủ cho ca làm việc. Bơm nhiên liệu, quạt gió có quay trơn tru không?

Kỹ sư kiểm tra áp suất lò hơi công nghiệp trước ca vận hành (Ảnh: Long Huỳnh)

Quy trình vận hành nồi hơi công nghiệp an toàn

Rồi, kiểm tra xong xuôi thì mình vào việc. Đây là các bước mình vẫn làm mỗi ngày để đảm bảo vận hành nồi hơi an toàn, anh em tham khảo nhé.

1. Khởi động (Nhóm lò)

• Chạy quạt gió trước: Cho quạt chạy khoảng 5-10 phút để thổi sạch khí gas, hơi dầu còn sót lại trong buồng đốt. Bước này cực quan trọng để tránh nổ buồng đốt khi mồi lửa.
• Cấp nhiên liệu và mồi lửa: Thực hiện theo hướng dẫn riêng của từng loại lò (lò ghi xích, ghi tĩnh hay đầu đốt).
• Gia nhiệt từ từ: Đừng ép lò nóng quá nhanh. Tường gạch chịu lửa và thân lò cần giãn nở nhiệt đồng đều. Nóng vội là nứt tường, rò rỉ ống ngay. Trong lúc này, mở nhẹ van xả khí để đuổi khí không ngưng ra ngoài. Khi thấy hơi nước phun ra trắng xóa thì đóng lại.

2. Hòa hơi (Cấp hơi cho nhà máy)

• Đây là thời điểm dễ bị thủy kích (búa nước) nhất.
• Khi áp suất lò gần đạt áp suất làm việc, tiến hành xả đáy sơ bộ để loại bỏ cặn lắng.
• Mở van hơi chính: Mở thật chậm. Mở nhích từng chút một để sấy nóng đường ống dẫn hơi. Nghe tiếng dòng hơi đi êm, không có tiếng "đùng đùng" rung ống thì mới mở to dần.

3. Theo dõi trong ca trực

Nhiệm vụ của người vận hành không phải là ngồi chơi khi lò đã chạy, anh em chú ý theo dõi:

• Thường xuyên nhìn áp kế: Đảm bảo áp suất ổn định. Nếu kim áp kế dao động bất thường, phải kiểm tra hệ thống cấp liệu hoặc quạt gió.
• Kiểm tra mực nước: Luôn giữ ở mức trung bình. Hệ thống cấp nước tự động đôi khi cũng bị kẹt phao, đừng phó mặc cho nó.
• Xả đáy định kỳ: Tùy chất lượng nước, nhưng ít nhất mỗi ca phải xả đáy 1-2 lần. Cáu cặn bám dày làm giảm hiệu suất và dễ gây nổ ống do quá nhiệt cục bộ.

Những điều cấm kỵ (Dễ gây tai nạn)

Trong an toàn lò hơi công nghiệp, có những lỗi sơ đẳng nhưng lặp lại hoài:

• Tắt còi báo động: Nhiều anh em thấy còi báo mức nước hay báo áp kêu ồn quá nên ngắt luôn. Đến khi sự cố thật xảy ra thì không ai biết.
• Chèn van an toàn: Thấy van an toàn xì hơi sớm, thay vì căn chỉnh lại thì lấy dây kẽm cột chặt hoặc đè thêm vật nặng. Đây là hành động "tự sát".
• Bơm nước lạnh khi cạn nước: Đây là nguyên nhân hàng đầu gây nổ lò. Khi không nhìn thấy nước trong kính thủy (cạn nghiêm trọng), TUYỆT ĐỐI KHÔNG được bơm nước lạnh vào. Thân lò đang nóng đỏ gặp nước lạnh sẽ co ngót đột ngột và nổ tung.

Khi nào phải dừng lò khẩn cấp?

Gặp những tình huống này, đừng do dự, đừng xin ý kiến ai cả, nhấn nút dừng ngay:

• Cạn nước nghiêm trọng (mất màu nước trong ống thủy).
• Các bộ phận chịu áp lực (thân lò, ống lò) có vết nứt, phồng hoặc xì hơi mạnh.
• Áp suất vượt quá giới hạn cho phép mà van an toàn không nhảy.
• Hỏng bơm cấp nước, hỏng các thiết bị đo lường an toàn.

Kết thúc ca làm việc

Quy trình dừng lò cũng phải đúng bài bản để bảo vệ thiết bị cho ca sau:

• Giảm tải từ từ, ngắt nhiên liệu.
• Để quạt gió chạy thêm một lúc làm nguội buồng đốt rồi mới tắt hẳn.
• Đóng van hơi chính, khóa các van cấp liệu.
• Xả đáy lần cuối khi áp suất còn thấp để đẩy hết cặn bã ra ngoài.

Thật ra, nghề vận hành lò hơi là nghề "nuôi" máy. Mình chăm chút nó kỹ, tuân thủ đúng quy trình vận hành nồi hơi, thì nó phục vụ mình an toàn, hiệu suất cao. Chỉ cần lơ là, bỏ qua một bước nhỏ vì lười, cái giá phải trả có khi là cả sự nghiệp. Đừng học thuộc lòng, hãy hiểu nó và làm bằng cái tâm.

Chúc anh em trực ca an toàn, áp suất luôn ổn định!